13/08/20

O Monte Pindo protagoniza unha nova publicación de escalada

Unha nova obra forma parte da historiografía do Olimpo Celta: Rocha nai; Guía de Escalada de Galicia acomete este espazo desde unha visión practicamente inédita no mundo editorial: a práctica do deporte da escalada. A ladeira de Penafiel sobre o Ézaro convírtese, na opinión dos seus autores Gustavo Vázquez Fariña e Alfonso Louro, nun dos 40 lugares galegos que máis merecen a pena para practicar esta dura mais espectacular disciplina, cun total de 9 sectores de escalada que permiten observar a nosa paisaxe desde perspectivas que moi poucas persoas puideron observar antes.

Gustavo e Alfonso son experimentados escaladores que forman parte da Escola Galega de Alta Montaña (EGAM), sendo este último ademais Vogal de Mantenemento de Zonas de Escalada da Federación Galega de Montañismo. Ambas entidades apoiaron a declaración do Monte Pindo coma Parque Natural.

Desde a Asociación Monte Pindo saudamos a presentación desta obra, que se desenvolveu durante os pasados días en Coruña, Vigo, Ourense e hoxe en Lugo, e damos a benvida a calquera actividade deportiva que respecte a integridade dos espazos naturais galegos, e permita o goce de espazos coma o Olimpo Celta desde unha perspectiva substentábel.

05/08/20

As igrexas que miran ao Monte Pindo

Foto de drone da Igrexa de Santiago de Arcos
Perspectiva aérea da Igrexa de Santiago de Arcos (Fonte: Víctor Solís)

Un dos lugares rurais mellor conservados da nosa contorna é Arcos, lugar e cabeza de parroquia absolutamente privilexiado do Concello de Mazaricos, aos pes mesmos do Olimpo Celta. 

Mais tamén presenta un detalle ben particular, e é que a porta da súa Igrexa parroquial de Santiago de Arcos está exactamente orientada cara o cume do Monte Pindo.

Normalmente as nosas igrexas antigas están aproximadamente orientadas nun eixo oeste-leste, seguindo o percorrido do sol, e asi acontece na maioría das desta contorna. Porén algunhas da nosa zona en particular rompen esa norma, pois as súas portas están mirando practicamente con exactitude matemática ao cume do Olimpo Celta, onde se sitúa o vértice xeodésico do IGN, sito a 628 metros sobre o nivel do mar. É o caso da Igrexa parroquial que nos ocupa, a de San Xoán de Mazaricos (capital municipal) ou a de San Xián de Beba.

Curiosamente no municipio de Carnota, no que se ubica o Monte Pindo, ningunha Igrexa ten esta característica.

28/07/20

Xurde ADECOM en defensa da natureza e dos intereses sociais da Costa da Morte

A Asociación Monte Pindo Parque Natural saúda entusiastamente o nacemento da Asociación en Defensa da Costa da Morte (ADECOM), primeira grande entidade nacida da sociedade civil da nosa comarca que botou a andar na noite do solsticio de verán do ano da pandemia, como conclusión do proceso de reflexión colectiva ao que chamou a nosa entidade despois do anuncio de que a Xunta planeaba eliminar boa parte do escaso arborado do Olimpo Celta coa excusa da "prevención de incendios".

Por iso, en Monte Pindo estamos orgullosos e orgullosas do papel importante que tivo a nosa loita para cubrir unha vella demanda da nosa comarca nunca atendida: a dunha entidade formada pola sociedade civil que teña por único obxecto a defensa dos intereses ecolóxicos e socioeconómicos da poboación da Costa da Morte. Ademais contamos cunha boa representación na súa activa coordinadora, que xa está a dar pasos para abrir debates moi necesarios e sempre adiados na nosa bisbarra, coma o da xestión do lixo, o impacto do turismo masificado nas comunidades locais ou o futuro do eucalipto.


Neste último asunto xa temos novidades importantes, pois ADECOM vén de convocar a mesa de debate "Eucalipto, presente e... futuro?", aberta á sociedade, precisamente para debater da man das comunidades e axentes sociais a viabilidade dun futuro alternativo nos nosos montes ao monocultivo do eucalipto, que pase pola diversificación e lle xere un maior retorno ás comunidades locais e tamén máis respecto polo medio natural.

O debate está previsto para o sábado, 8 de agosto, ás 20 horas na Finca Cambeiro de Corcubión. Por suposto participaremos agardando que se poida impulsar un cambio de modelo que reverta a degradación dos nosos montes e o progresivo abandono do medio rural.

Por motivos de control do aforo e cumprimento das medidas de seguridade ante o Covid-19 hai que inscribirse e portar mascarilla.

Longa vida a ADECOM, pois será vida para a Costa da Morte!

Podes unirte a ADECOM na súa páxina, e seguila en Facebook, Twitter e Telegram.

23/05/20

A Xunta quer talar 6.000 árbores no Monte Pindo


Monte Pindo convoca ao ambientalismo da Costa da Morte a unha mesa de diálogo
A Xunta anunciou esta semana a través dos medios de comunicación a tala de 6.000 árbores no Monte Pindo co pretexto de evitar futuros incendios. O escuro anuncio, que colleu desprevida a sociedade pois non existiu ningún diálogo previo coas entidades sociais, nin sequera coas comunidades de montes, sentou coma un xerro de auga fría ao ecoloxismo da comarca, pola falta de claridade.

A Asociación Monte Pindo Parque Natural, que se enterou tamén das intencións da Xunta pola prensa, solicitará información á Consellería de Medio Ambiente, para coñecer de que especies se trata e en que zonas. Ademais, defende que aínda que se trate da tal de especies alóctonas coma eucaliptos, entende que calquera actuación de eliminación debe facerse por medios manuais e non por queimas indiscriminadas (mal chamadas "controladas") que poden afectar á biodiversidade endémica do espazo protexido.

Por outra parte, non entendemos a eliminación da cuberta vexetal se non se contempla a súa inmediata substitución por especies arbóreas autóctonas. O solo do Monte Pindo está moi afectado por séculos de incendios masivos, dando como resultado unha cuberta vexetal mínima.  Eiminar a pouca vexetación que o protexe deixará o solo desprotexido ante a erosión e a choiva, o que pode significar un golpe mortal á biodiversidade, pois ali tardará décadas ou séculos en volver medrar nada.

Convócase unha mesa de diálogo a persoas e entidades con sensibilidade ambiental
A Asociación Monte Pindo Parque Natural, que está a recibir numerosas mostras de apoio da sociedade e das principais entidades ambientalistas ante esta nova posíbel agresión medioambiental, convoca para esta semana unha mesa de diálogo por vía telemática (videoconferencia) na que as persoas e entidades con sensibilidade ambiental poidan intercambiar pareceres e ideas, debatir sobre as problemáticas medioambientais que enfronta a bisbarra e o País, e mesmo artellar unha coordinadora que axude a poñer en común os proxectos das distintas entidades que operan na bisbarra e tamén enfocar o vindeiro proceso electoral no que o País se xoga tanto.

Para participar podes cubrir o seguinte formulario.

28/08/19

Illas Lobeiras: pasado, presente e futuro da xoia da nosa costa

Illa Lobeira Grande (CC BY-SA 4.0: Pampuco)
As Illas Lobeiras son un arquipélago formado por dous illotes (Lobeira Grande e Chica) sitos inmediatamente na costa norte do municipio de Carnota, fronte ao lugar de Quilmas, aínda que pertencentes ao Concello de Corcubión por devires históricos nos que en breve afondaremos. Crese que o seu nome se debe á presenza, na antigüidade, de lobos mariños cincentos (Halichoerus grypus).

Recente e sorprendentemente foi elixida polos internautas galegos coma a súa illa galega preferida, por diante mesmo de emblemas insulares nacionais coma as Ons e as Cíes. É incuestionábel que as Illas Lobeiras, ao igual que o entorno do Monte Pindo, vive un auxe sen precedentes e recibe cada vez máis visitas, impulsadas polos cada vez máis atarefados taximares, coma o que puxo en marcha o noso socio David Trillo, que facilitan que persoas que non dispoñen de barco propio poidan pasar unhas horas nestas fermosas illas e visitar tamén por mar o seu privilexiado entorno.

A dura vida do fareiro
O maior esplendor viviuse, sen dúbida, a principios do século XX, coa edificación en 1909 dun faro de 16 metros na Lobeira Grande para tratar de rematar cos frecuentes naufraxios que se vivían nestas costas abruptas, dos que quedan numerosos testemuños na prensa da época e nos fondos mariños. O novo faro converteuse nun referente costeiro aos pes do Monte Pindo que actuara durante séculos coma faro natural que orientaba a navegación.

Ocupado ata por 6 persoas simultaneamente, no seu mellor momento chegou mesmo a acoller unha taberna, na que os pesqueiros da zona poderían recalar durante a súa xornada aproveitando o pequeno peirao da illa. Porén as condicións de vida na illa, que quedaba aillada semanas durante os frecuentes temporais que varren a zona, non debían ser as ideais e finalmente en 1923 a familia do último fareiro abandona a illa, que só volviu a ser visitada esporadicamente para realizar labores de mantemento no farol.

A senrazón de asignalas a Corcubión ignorando a realidade xeográfica e histórica das Illas
As Lobeiras sinaladas no Plano de Ignacio Florez (1837)
Ata ben entrado o século XX,  as Illas Lobeiras estiveron un limbo legal, e ninguén sabía exactamente a que xurisdición pertencían. As familias que operaron o faro nin sequera sabían en que municipio debían inscribir as súas crianzas, nin elas mesmas constaban en censo algún. Os prexuízos que lles supoñía esta situación levaron a que no segundo cuarto do século XX se abrira o debate sobre o municipio no que debería adscribirse o arquipélago.

Carnota é, como dicimos, o municipio máis próximo ás Lobeiras, estando a súa costa sita a apenas 1,6 km da Lobeira Chica e a 2,8 km. da Lobeira Grande. Ademais todas as relacións durante a época na que estivo habitada, comunicacións e traslados, foron sempre con Carnota, e sendo máis concretos, con Quilmas e O Pindo. Sen embargo só un técnico, un enxeñeiro xefe de obras públicas, fixo patente a súa solicitude ao gobernador civil de que as Lobeiras fosen agregadas a Carnota, por ser o termo municipal «máis inmediato». Solicitude que, en calquera caso, caiu en saco roto, sendo as Lobeiras finalmente integradas en Corcubión.

Cal foi a causa de que finalmente acabaran vencelladas a este veciño pero distante municipio, sito a máis de 3,5 km? Sen dúbida as culpas repártense entre o escaso interese que as administracións tiñan nun espazo improdutivo e despoboado, xunto co máis escaso aínda peso político específico que unha Carnota dominada polo caciquismo clientelar tiña na época.

A negativa a integralo no Parque Nacional das Illas Atlánticas e a crear o Parque Natural do Monte Pindo leváronas ao abandono
Xa nos tempos máis recentes, e antes mesmo de que se puxera de moda, algunhas voces, coma a nosa, pediron máis atención para unhas Illas Lobeiras virxes, convertidas nun refuxio natural de aves, nalgúns casos ameazadas, e vítima tamén de agresións ecolóxicas, como cando supostamente alguén liberou en 2008 raposos nas illas co obxectivo de mermar a poboación de aves.

Lobo mariño cincento. CC BY-SA 2.5: Andreas Trepte
As voces que piden atención para as Lobeiras centraron as súas propostas en dúas vías: a integración no Parque Nacional das Illas Atlánticas, e a súa integración no futuro Parque Natural do Monte Pindo. Unha e outra proposta quedaron por agora en papel mollado pola consabida negativa das administracións en mans do PP de ocuparse do noso patrimonio natural, condenando ao abandono tamén este espazo. Si foron finalmente integradas en 2014 na última ampliación da Rede Natura 2000, dentro da zona de protección do ZEC Carnota - Monte Pindo; por desgraza, como xa temos dito en numerosas ocasións, en Galiza esta figura non ten ningunha transcendencia máis aló do papel, e nin sequera evitaría que hai máis dunha década se entregara a totalidade da costa de Quilmas inmediata ás Lobeiras á súa destrución por unha iniciativa privada de acuicultura, proxecto que só frustrou a crise cando xa contaba con todos os permisos e autorizacións administrativas.

En 2017 a Asociación Monte Pindo Parque Natural decidiu incluír as Illas Lobeiras no seu proxecto Trekker para a dixitalización das rutas de sendeirismo de Carnota, co que desde 2018 e por primeira vez as Illas Lobeiras poden visitarse virtualmente desde calquera punto do mundo.



E agora que?
As Illas Lobeiras gozan dun interese renovado e dun aumento paulatino das visitas, moi contido, desde logo, pola súa inaccesibilidade por terra, pero que non deixa de ser notorio, sobre todo polos taximares que operan na zona e o buceo. Este incremento, de non facerse coa cabeza, pode traer moitos problemas e ningún beneficio para a Illa, pois non existe ningún control sobre as actividades que ali se practican. Por outra parte, está a situación do faro, abandonado e tapiado, que podería acoller algún tipo de actividade turística e de divulgación da inmensa riqueza medioambiental e paisaxística deste enclave.

Sen dúbida, a declaración do Parque Natural do Monte Pindo ou a integración do enclave no Parque Nacional das Illas Atlánticas poden multiplicar as oportunidades para o aproveitamento sostíbel do espazo, e serían unha solución ao seu estado de abandono latente.

10/03/19

Os cazadores soltan ilegalmente coellos no Monte Pindo malia o veto da Xunta a toda acción civil

Os cazadores atribúen a que chaman «recuperación» do Monte Pindo a que soltaron coellos no macizo carnotán; hai 5 anos que a Xunta vetou calquera acción civil no espazo

Placa de "Vedado de caza" tiroteada por cazadores que apareceu na pista de
Chan das Lamas, no Monte Pindo, tras o incendio de 2013
A Asociación Monte Pindo Parque Natural lamenta ter que volver á palestra para referirse ás intencións dun colectivo, o dos cazadores, que parece empeñado en ocupar o debate sobre os espazos naturais e non precisamente polas súas boas intencións. Despois do fiasco da vergonzosa matanza de raposo que veñen de desenvolver nos montes de Carnota e Muros, e que motivou unha reacción social contra a caza nunca vista por estes lares, agora recorren aos medios de comunicación para trasladar as súas posicións absolutamente irracionais respecto a un espazo natural coma o do Monte Pindo.

A posición da portavocía dos cazadores non deixa, desde logo, en bo lugar ao colectivo, pois asina toda clase de barbaridades que non fan máis que trasladar o seu completo descoñecemento e desprezo sobre a vida natural dun espazo coma o Monte Pindo. A reportaxe publicada pola Voz busca trasladar unha imaxe positiva e ata concienciada do colectivo; co titular «Os cazadores queren revitalizar o monte Pindo». Porén, o despropósito comeza xa no subtítulo: «O colectivo realizou soltas de diversas especies co fin de recuperar a fauna despois dos incendios forestais». Esas soltas son, segundo revelan unhas liñas despois, de coellos, dos que non aclaran a súa procedencia, e nas que aseguran gastar «4.000€ ao ano». Aparentemente o sitio elixido para estas soltas é o Chan das Lamas, lugar non elixido casualmente, pois é o único sitio do Monte Pindo ao que se pode acceder por pistas forestais con coches. É dicir, o criterio para introducir especies nun espazo natural protexido é, ao parecer, a lei do mínimo esforzo.

Desde a Asociación Monte Pindo preguntámonos desde cando unha entidade pode realizar soltas indiscriminadas de especies nun espazo de Interese Comunitario e incluído na Rede Natura 2000, que nin sequera é da súa propiedade senón do Concello de Carnota e da Comunidade de Montes de Caldebarcos, sen contar coa autorización dos propietarios. Tampouco consta cal é o asesoramento técnico e científico, se é certo que esa solta non se fixo con interese cinexético (cousa que obviamente é falsa), ou se a propia Xunta autorizou ou apoiou esta iniciativa con recursos públicos.

Tamén queremos saber cal é a procedencia deses coellos. A non ser que foran capturados na natureza, acto que sería completamente barbárico, as opcións redúcense a que eses coellos procedan de granxas e da cría en cautividade, polo que a súa solta indiscriminada é un despropósito de dimensións similares á solta de visóns americanos e pode introducir no medio natural do Monte Pindo enfermidades e patóxenos alleos e provocar consecuencias catastróficas non só na poboación autóctona de coellos, senón introducirse na cadea trófica a través dos seus depredadores.

Por outra parte, queremos lembrar que a Xunta ten terminantemente prohibido á nosa entidade e a moitas outras incluso plantar árbores autóctonas desde 2014, cando despois do catastrófico incendio de 2013, puxemos en marcha un proxecto de recuperación ecolóxica do Olimpo Celta denominado SOS Monte Pindo, que nos permitiu prantar 2500 castiñeiros e 1050 carballos durante dúas xornadas, que foron as que tardou a xefa do distrito forestal V da Xunta, Sara Romero Sueiras, en prohibilo baixo a ameaza incluso de interceptar e sancionar ás persoas que identificaran nos camiños. Por culpa desta prohibición completamente inxustificada e abusiva, a entidade veciñal carnotá e por extensión calquera outra vímonos impedidos de plantexar calquera novas repoboacións no espazo para non poñer en perigo a voluntarios e colaboradores.

É evidente que ou a Xunta fai oídos xordos aos actos dos que os cazadores fachendean publicamente, ou está a aplicar un doble raseiro ao vetar as actividades de colectivos ambientalistas que só procuran unha recuperación ecolóxica real do Monte Pindo, e que levamos anos denunciando a presenza de especies invasoras, mentras que ao parecer aos cazadores danlles carta branca para facer o que lles de a gaña, incluíndo a solta arbitraria das especies que lles interesa para despois tirarlle.

Non podemos concluír este artigo sen lamentar a absoluta ignorancia da que fai gala o portavoz dos cazadores sobre o que hai ou non hai no Monte Pindo. O problema radica, na súa opinión, en que o monte está «infrautilizado» porque «a poboación animal que hai na actualidade é algo de coello e tamén xabaril. Sobre a vexetación, indicou que hai bastante, incluíndo o carballo anano e o toxo». Malia que os coñecementos dos cazadores parecen limitarse a aquelas especies ás que disparan, no Monte Pindo existe unha vastísima vida de fauna e flora, mesmo micolóxica e microbiolóxica, ben coñecida grazas ao Catálogo de Especies do Monte Pindo, iniciativa pioneira en Galiza desenvolvida pola nosa entidade desde pouco antes do incendio de 2013 que ronda as 750 especies, das que preto de 150 están protexidas por algunha figura legal. Por outra parte o Monte Pindo tamén é un dos espazos naturais galegos que conta con máis hábitats prioritarios recollidos na Directiva 92/43/CEE da Unión Europea, 40, máis que ningún dos parques naturais galegos existentes. Dito isto, case sobra dicir que cando os cazadores afirman sobre o Monte Pindo que «se nos deixaran xestionalo a nós, sería distinto» nos percorra un calafrío.

É evidente que o Monte Pindo está abandonado, toda vez que os únicos que o amamos e estamos dispostos a traballar polo seu futuro somos proscritos por un goberno que prefire as malas compañías de cazadores, madeiristas de eucalipto e compañías megamineiras. Por iso atoparannos sempre onde temos que estar, que é en fronte, ata que a Xunta volva a estar pilotada por persoas que vexan o Monte coma un verdadeiro motor de futuro para o noso concello e comarca, e non coma un molesto Pedregal que arrasar, sexa con disparos, dinamita, lumes ou eucaliptos.

Os aliados na defensa da natureza que si contribúen (e altruístamente) co Monte Pindo
Colectivo Senda doounos a recadación da súa
Andaina Solidaria contra a matanza de raposo
Máis positivas son as novas que nos chegan desde Muros grazas aos amigos de Colectivo Senda, que tiveron a ben doarnos preto de 300€ recadados durante a Andaina Solidaria que organizaron en Carnota o pasado día 26 de xaneiro, coincidindo coa masacre de raposo perpetrada polos cazadores. A imaxe que acompaña este artigo recolle o momento da doazón, entregada por David Miranda a Xilberto Caamaño e Merche Díaz, presidente e tesoureira de Monte Pindo, respectivamente.

A iniciativa deste colectivo foi secundada por case o dobre de persoas que secundaron o propio pseudocampionato de caza de raposo, que resultou un completo fracaso e tamén un bochorno para o noso municipio, demostrando que os nosos montes están moito mellor en mans de persoas con conciencia ecolóxica que daqueles que só ven na vida natural un recurso para divertirse a base de masacrar a vida da fauna salvaxe.

Desde aqui reiteramos ás máis de 200 persoas boas e xenerosas que secundaron a Andaina Solidaria en defensa do medio e en denuncia do sensentido da caza de raposo.