11/07/17

O dolmen do Monte Pindo

Moitas veces tense descrito patrimonio arqueolóxico do cal non queda máis que rastro na memoria, ou mesmo se teñen adscrito á imaxinación dos nosos devanceiros, coma a dobre espiral de Barreiro Barral da cal xa falamos nesta páxina, ou dos supostos petróglifos na Laxe da Moa que algúns testigos aseguran ter visto, mais que ninguén que nós saibamos conseguiu localizar nin sinalar. Porén hai outros elementos patrimoniais que, se ben tampouco podemos velos, todo parece indicar que nalgún momento si existiron. É o caso do dolmen do Monte Pindo.

No ano 1875 Ramón Barros Silvelo publicou a súa obra Antigüedades de Galicia que viría a converterse nun tratado sobre as incipientes -e precarias- investigacións arqueolóxicas daquela altura en Galiza. Nesta obra coma todos saben tocou o Monte Pindo, e ademais de deixarnos a primeira cita histórica do famoso Medallón das Sete Pitas aparecido nunha excavación no Monte Pindo e unha descrición da Torre Fiel (Castelo de Penafiel), deixounos para a historia outro elemento moito máis ignoto: un dolmen debuxado con todo luxo de detalles:
O pe da ilustración, presentada xunto con outros megalitos salientábeis da nosa xeografía que si chegaron aos nosos días, non deixa lugar a dúbidas: «Dolmen de la vertiente oriental del monte Pindo». Porén no texto que acompaña a ilustración sitúa este elemento nun punto bastante distante do Olimpo Celta mesmo para os nosos días, nada máis e nada menos que en Colúns, a unhas dúas horas e media a pe por vías modernas. O autor, facendo referencia á hipótese de que os dolmens en realidade puidesen servir a función de aras sacrificiais, describe o megalito deste xeito:
«Más propio para el uso de los sacrificios, es el [dolmen] de las inmediaciones del antiguo Claudionerium -Coluns,- en las avenidas del monte Pindo, por mas que en el completo trastorno que alguna catástrofe parcial produjo en aquella peñascosa ladera, sea dificil aseverar, si se debe á la ciega casualidad, ó á la creencia religiosa del druida. La estension de la plancha derecha superpuesta, mide un metro siete decímetros; la jamba derecha seis decímetros y cinco escasos la opuesta
Ramón Barros Silvelo, Antigüedades de Galicia (1875)
Colúns é unha localidade do Concello de Mazaricos á cal certos historiadores quixeron dar certa relevancia na nosa cronoloxía, habendo quen incluso se atreveu a situar nel o Claudionerium romano que outras voces situaron en Brandomil, tamén identificada á veces coa mansio Grandimirum da via XX do Itinerario de Antonino. Descoñecemos se existe outra memoria ou referencia da existencia dun dolmen neste lugar ou o seu destino, e nese caso agradecemos calquera información que nos axude a seguir aclarando a historia deste megalito.

Interesantemente esta cita agasállonos paralelamente con outra lenda típica: a de que un terríbel terremoto azoutou o Monte Pindo no ano 1217 ou 1272 (segundo a fonte) causando as curiosas formas graníticas do espazo e desviando o río Xallas, que pasou de verter na praia de Carnota a facelo na súa espectacular desembocadura actual no Coaduiro. Esta lendaria catástrofe natural, inverosímil desde o punto de vista xeolóxico segundo os expertos, acadou tanta forza que La Voz de Galicia relatouna en 1885 coma un feito verídico, e Manuel Murguía referiuna na súa Historia de Galicia, ao igual que Camilo José Cela na obra Madera de Boj.

05/06/17

O tecido asociativo de Galiza crea a Rede de Patrimonio Cultural


Máis de cincuenta asociacións participan nesta iniciativa para vertebrar a defensa e promoción do noso patrimonio material e inmaterial
“A cultura é a identidade do noso pobo”. Con esta premisa, máis de cincuenta entidades culturais e patrimoniais de toda Galiza abriron o proceso para a creación da Rede polo Patrimonio Cultural Galego, unha entidade cuxo principal obxectivo será velar pola protección, a divulgación e a defensa do patrimonio cultural do país. 33 delas estiveron presentes na xuntanza fundacional da Rede no museo do Pobo Galego este sábado 3 de xuño. Nas vindeiras semanas, as asociacións que refrenden os acordos tomados constituirán xa formalmente esta Rede de Patrimonio Cultural.

A rede servirá coma un instrumento de axuda e unha ferramenta de difusión das actividades de todas as asociacións e entidades que participan dela e tamén para promover accións e campañas en defensa do noso patrimonio cultural en ámbitos institucionais, sociais e territoriais aos que a cada unha destas entidades, por si soas, lles resulta difícil acceder.

54 entidades de gran diversidade territorial e sectorial
54 entidades de todo o país, que reúnen desde grupos culturais de carácter local ou comarcal, grupos de investigación universitarios e asociacións de carácter profesional uníronse no que é a primeira rede vinculada ao patrimonio cultural que se crea en Galiza, un país onde a cultura e o patrimonio constitúe unha importante fonte de riqueza tanto social como económica e un valioso activo cara o futuro. As entidades participantes na rede manterán a súa independencia, aínda que participarán do seu calendario común de actividades.

Unha planificación anual
A Rede polo Patrimonio Cultural Galego realizará campañas –dúas ou tres por ano--, que afecten a aspectos económicos, lexislativos, administrativos, sociais ou educativos relativos ao patrimonio cultural, á súa conservación, protección e promoción. Ademais, as entidades participantes acordaron impulsar mecanismos e compartir recursos para divulgar o patrimonio, especialmente na ensinanza, co obxectivo de que os máis pequenos crezan cos valores do amor a súa historia e a súa cultura.

Por outra banda, consciente de que forma parte dun espazo cultural e histórico concreto, a rede tamén apoiará campañas que non só se subscriban á Galiza territorial, senón tamén campañas que abrangan outros espazos, coma o norte de Portugal ou as zonas fronteirizas de Asturias e de Castela e León. Neste senso, dará apoio a iniciativas como a de Ponte das Ondas.

A Rede polo Patrimonio Cultural Galego conta xa coa web redepatrimonio.gal para difundir as súas actividades e a de todas as entidades participantes e creará unha intranet para as comunicacións internas.

A creación desta nova entidade de defensa do patrimonnio é froito de semanas de contactos entre distintas entidades. Máis de 50 de toda Galiza amosaron o seu interese en participar nela e 33 ratificaron os acordos para impulsala nunha xuntanza que tivo lugar este sábado no Museo do Pobo Galego, en Santiago.

Entidades participantes
  • A Gentalha do Pichel
  • ADEGA
  • Asociación Amigos do Patrimonio de Castro Verde
  • Asociación Amigos dos Castros
  • Asociación Betula
  • Asociación Cultural e Pedagóxica Ponte...nas ondas!
  • Asociación Galega do Xogo Popular e Tradicional
  • Asociación Monte Pindo Parque Natural
  • Asociación Nordés
  • Asociación para a defensa do Patrimonio Cultural Galego
  • Asociación profesional CRG da Conservación e Restauración de bens culturais de Galicia
  • Asociación profesional de guías de turismo de Galicia
  • Buxa, Asociación Galega do Patrimonio Industrial
  • Colectivo A Rula
  • Colectivo defensa Patrimonio A FORNEIRIÑA
  • Colectivo defensa territorio ANOVATERRA
  • Comunidade de Montes de Baroña
  • Fundacion Eira
  • Fundación Terra Termarum Castrolandín
  • Grupo de Investigación Roda
  • Irmandade Illa de Tambo
  • Liga Céltica Galaica
  • Mariña Patrimonio
  • Noutrora
  • O Colado do Vento
  • O Sorriso de Daniel
  • O Suído
  • Patrimonio dos Ancares
  • patrimoniogalego.net
  • Plataforma pola recuperación do Sar
  • Sociedade Antropolóxica Galega (SAGA)
  • Sos Arte Rupestre
  • Umia Vivo
  • Historiadegalicia.gal



16/03/17

O PP tenta promover unha lei máis restritiva que imposibilitará declarar o Monte Pindo Parque Natural, nin ningún outro

Presentamos 25 alegacións á Lei de Patrimonio Natural, coa que a Xunta busca poñer máis trabas aínda á protección de novos espazos, tras 15 anos sen novos parques naturais

A actual desprotección do Monte Pindo foi un factor clave no brutal incendio de 2013
Baixo o pretexto de refundir nunha única norma distintas normativas medioambientais, a Xunta lanzou o borrador do anteproxecto de Lei de Patrimonio Natural de Galicia, un conxunto de normas e disposicións que fixeron saltar todas as alarmas do ecoloxismo galego ao supoñer un ataque frontal aos nosos espazos naturais protexidos, e dificultar aínda máis a declaración de espazos novos, incluso baixo aquelas figuras que nin sequera son competencia da Xunta.

Manifestación en Santiago a favor do Parque Natural
O borrador, cuxo prazo de participación pública remata hoxe, xa recibiu máis de 120 escritos de alegacións, entre as que figura a nosa entidade, que denuncia que o PP lexisle arbitrariamente, sen ter en conta criterios técnicos nin científicos, retorcendo a figura do Parque Natural ata o extremo de imposibilitar a aprobación das candidaturas máis sólidas a facerse con este recoñecemento (destacando a do Monte Pindo) e mesmo impediría declarar ningún dos xa existentes. Isto choca frontalmente co imperativo europeo de declarar novos espazos protexidos que veñan a corrixir o déficit histórico destas figuras na nosa comunidade, e chega cando a Xunta cumpre 15 anos sen aprobar ningún novo parque natural.

Manifestación no Pindo e no Ézaro a favor do Parque Natural
A Asociación Monte Pîndo Parque Natural esixe a retirada das restricións adicionais para crear estes espazos que non existen na lexislación vixente, coma o estabelecemento arbitrario dunha superficie mínima de 10.000 hectáreas para promover novos Parques Naturais; o Monte Pindo quedaría asi moi lonxe dun criterio alleo a ningún fundamento técnico e científico, tan absurdo que faría inelixíbeis hoxe a 5 dos 6 parques naturais galegos, pois só o da Serra do Xurés cumpriría ese novo requisito. De feito, se aplicamos de forma retroactiva o texto, ningún dos parques galegos reunirían hoxe as condicións para selo, feito que a propia Xunta recoñece cunha disposición adicional que ten que matizar que os parques naturais actuais seguirán existindo aínda que non reúnen eses requisitos.

Reunión coa Xunta en 2012 na que expresaran a súa
disposición a declarar o Monte Pindo Parque Natural
Outras adicións envelenadas son a que define os Parque Naturais coma áreas "pouco transformadas polas actividades humanas", a que exclúe os núcleos urbanizados dos espazos protexidos, a xeralización de condicionantes máis propios dos Parques Nacionais, e un conxunto de artigos que veñen a relaxar e mesmo subvertir normas nacionais e internacionais de maior rango, o que cremos que podería incluso constituír unha ilegalidade. Practicamente todo o articulado coxea no mesmo aspecto: antepoñer criterios políticos e económicos ao único criterio que debe imperar nunha norma deste tipo: os obxectivos de conservación dos espazos naturais galegos máis valiosos, e lonxe de facilitar o incremento da superficie galega protexida, como esixen os axentes sociais e as autoridades europeas, dificúltao e mesmo imposibilítao.

Por iso a Asociación Monte Pindo anuncia que manterase vixilante co documento definitivo que presente o goberno da Xunta ao Parlamento, pois de persistir nas súas intencións de vetar a declaración do espazos coma o Monte Pindo coma Parque Natural, unha medida que demandan masiva e unanimemente comunidade científica, entidades sociais e sociedade, chegaremos a onde faga falta para evitar que este goberno submeta o noso medio natural ao servizo dos seus intereses políticos.

09/03/17

Voluntariado no Monte Pindo (VII): Camiño da Portela Ventosa

A Asociación Monte Pindo Parque Natural convoca a toda a veciñanza o vindeiro sábado 11 de marzo a coller o fouciño para recuperar o Camiño da Portela Ventosa, un dos sendeiros tradicionais máis interesantes do Monte Pindo por ofrecer unha perspectiva pouco coñecida do célebre Cuaduiro do Ézaro, que na actualidade se atopa impractícábel e  pechado polos toxos e as xestas.

Participa e axúdanos a seguir revivindo a memoria deste monte de todos.
PROGRAMA

10:00h. Saída desde a ponte do río Xallas.

Os asistentes deberán traer:
  • Fouciño (ou outro enser para o desbroce) e luvas de protección.
  • Bebida e comida.
  • Calzado cómodo e roupa acaída ás condicións meteorolóxicas do día.
Confirma a túa asistencia escribindo a info@montepindo.org ou chamando ao 655 56 43 72.

03/01/17

As xoias do Monte Pindo incorpóranse á galería de Stoupa.gal


A Asociación Monte Pindo e a Tenda Turística Stoupa.gal asinaron esta semana un acordo de colaboración que permitirá que as xoias do Monte Pindo coma o mítico Medallón das Sete Pitas ou a vasilla campaniforme conten desde este ano co seu propio espazo na galería que vén de abrir Stoupa en Cee. É de destacar que estas pezas únicas, moi aprezadas como agasallo pola súa exclusividade e historia vencellada á bisbarra, ata agora só se podían adquirir durante as actividades da Asociación ou ben na nosa tenda online, que nunca funcionou todo o ben que debera para atender a inxente demanda que recibimos.

Medallón das Sete Pitas
Por suposto esta prometedora colaboración non se formula desde unha perspectiva comercial, pois non se trata Stoupa.gal dun comercio máis, senón dunha iniciativa pioneira que aspira a converterse nun verdadeiro expositor dos valores tan diversos que ofrece a Costa da Morte a veciñanza e visitantes: arte, gastronomía, música, natureza, moda, cultura, deporte, xoiería, etc. Asi, é moi de destacar o seu compromiso coa artesanía local e os métodos de produción tradicionais, que se reivindican coma o verdadeiro valor diferencial da firma. Este bo criterio, xunto co seu apoio á loita da Asociación Monte Pindo, foi crucial para que logo de varios contactos se puidera materializar un acordo polo cal Stoupa contará desde o recén inaugurado ano 2017 con diversos artigos exclusivos da entidade veciñal carnotá na súa galería, e que ademais unha parte importante de cada venta destinarase a proxectos de mellora do Monte Pindo e de divulgación dos valores da Costa da Morte.

Cómpre agradecer a Stoupa.gal o seu compromiso coa Costa da Morte e co noso medio natural, e sobre todo que nun momento moi difícil se arriscaran a desenvolver unha proposta tan innovadora e necesaria para artellar -mesmo simbolicamente- a nosa comarca, polo cal reuniu de inmediato a adhesión case unánime de produtores e creadores da comarca, incluindo aos afincados en Carnota Nacho Porto, Charamusca, Nando Lestón ou Nano Unzueta. Agora só falta que o apoio da bisbarra e do sector turístico certifiquen o éxito desta aposta.

23/12/16